Jak przygotować okładkę książki do druku: wymiary i skrzydełka
Wymiar rozkładówki w oprawie miękkiej i twardej, skrzydełka, napis na grzbiecie i miejsce na kod ISBN. Z przykładami w milimetrach dla książki A5.
Okładkę książki drukujemy z jednego pliku: tył, grzbiet i przód leżą w nim obok siebie jako rozkładówka. Wymiar tego pliku zależy od formatu, grubości grzbietu, oprawy i od tego, czy okładka ma skrzydełka.
Ogólne zasady plików, czyli spad, rozdzielczość, kolory CMYK i fonty, opisujemy w poradniku o przygotowaniu plików. Tu zajmujemy się tylko tym, co dotyczy okładki.
Okładka to jedna rozkładówka
Plik okładki to jedna strona PDF. Od lewej leży tył, czyli czwarta strona okładki, potem grzbiet, na końcu przód. Środek książki wysyłasz osobnym plikiem. Przód i tył w dwóch plikach bez grzbietu to najczęstszy powód, dla którego okładka wraca do poprawy.
Wymiar rozkładówki w oprawie miękkiej
Szerokość netto okładki to dwie szerokości książki plus grzbiet. Wysokość netto to wysokość książki. Do tego dochodzi spad: 5 mm z każdej strony.
Przykład: książka A5, 148 × 210 mm, z grzbietem 12 mm.
- netto: 148 + 12 + 148 = 308 × 210 mm
- ze spadem: 308 + 5 + 5 na szerokość i 210 + 5 + 5 na wysokość, czyli 318 × 220 mm
Grzbiet bierzesz z konfiguratora
Szerokości grzbietu nie zgaduj. Po wyborze papieru, oprawy i liczby stron konfigurator pokazuje ją w podsumowaniu, w wierszu Grubość grzbietu. Skąd bierze się ta liczba i jak zmienia się z papierem, pokazujemy w artykule o grubości grzbietu. Plik okładki rysuj dopiero wtedy, gdy papier i liczba stron są ostateczne.
Big i margines bezpieczeństwa
Okładkę miękką bigujemy, czyli wygniatamy w niej linię zgięcia. Big otwierający biegnie 5 mm od krawędzi grzbietu, po stronie tyłu i po stronie przodu. W tym pasie nie stawiaj tekstu ani ważnych elementów, bo tu okładka zgina się przy każdym otwarciu książki.
Tytuł, nazwisko autora, opis i kod kreskowy trzymaj co najmniej 5 mm od linii cięcia. Tło i zdjęcia, które mają dojść do krawędzi, przeciągnij do końca spadu.
Co pisać na grzbiecie
Na grzbiecie zwykle stoi tytuł i nazwisko autora, a gdy książkę wydaje wydawnictwo, także jego znak. Ile z tego się zmieści, zależy od grubości. Krótki tytuł mieści się od około 6 mm, tytuł z autorem od około 10 mm, a grzbiet cieńszy niż 5 mm lepiej zostawić w samym kolorze tła.
Napis stawiaj na środku grzbietu, z luzem po obu bokach, bo przy oprawie okładka może przesunąć się o ułamek milimetra. Kierunek opisuje norma ISO 6357: zaleca tytuł biegnący z góry na dół.
Tło grzbietu przeciągnij kilka milimetrów na tył i przód albo zaprojektuj grzbiet w tym samym kolorze co sąsiednie pola. Ostra zmiana koloru dokładnie na krawędzi grzbietu przy najmniejszym przesunięciu da widoczny pasek na przodzie.
Skrzydełka
Skrzydełka to przedłużenie okładki miękkiej zagięte do środka z przodu i z tyłu. Zwykle trafia na nie biogram autora, zdjęcie albo opis książki, a sama okładka robi się sztywniejsza. Robimy je w oprawie klejonej i szyto-klejonej.
Skrzydełko ma od 80 do 110 mm szerokości, a przy formacie A4 80 mm. Szerokość bierzemy z pliku, więc to Ty ustalasz ją w projekcie.
Plik okładki ze skrzydełkami to dalej jedna rozkładówka, tylko dłuższa: skrzydełko, tył, grzbiet, przód, skrzydełko. Dla A5 z grzbietem 12 mm i skrzydełkami po 100 mm netto wychodzi 100 + 148 + 12 + 148 + 100 = 508 × 210 mm, a ze spadem 518 × 220 mm. Spad dodajesz tylko na zewnętrznych krawędziach całości.
Tekst na skrzydełku odsuń od linii zgięcia i od krawędzi tak samo jak na przodzie, co najmniej 5 mm.
Okładka twarda, czyli oklejka
W oprawie twardej drukujemy oklejkę: papier, który naklejamy na tekturę i zawijamy na jej krawędzie. Plik ma inne wymiary niż okładka miękka.
- Kanciki. Okładka twarda wystaje poza blok: 3 mm u góry, 3 mm u dołu i 5 mm na zewnętrznej krawędzi. Wysokość netto oklejki to wysokość książki plus 6 mm. Szerokość netto to dwie szerokości książki, plus 10 mm, plus grzbiet.
- Zawinięcie. Zamiast spadu 5 mm dajesz 20 mm z każdej strony. Ten pas zawijamy na wewnętrzną stronę tektury.
- Rowek. 9 mm od krawędzi grzbietu, po obu stronach, biegnie odsadka, w której okładka zgina się przy otwieraniu. Nie stawiaj w niej ważnych elementów.
- Grzbiet. Grubość bierzesz z konfiguratora. Przy oprawie twardej obejmuje już tekturę i okleinę.
Przykład: A5, 200 stron offsetu 80 g, tektura 2 mm, grzbiet 14,1 mm. Oklejka netto ma 148 + 148 + 10 + 14,1 = 320,1 × 216 mm, a z zawinięciem 360,1 × 256 mm.
Wszystkie wymiary znajdziesz na szablonach: oklejka do oprawy twardej i okładka do oprawy miękkiej.
Gdzie umieścić kod kreskowy ISBN
Biblioteka Narodowa zaleca, żeby numer ISBN stał na odwrocie strony tytułowej i w dolnej części czwartej strony okładki, poprzedzony skrótem ISBN (instrukcja ISBN, Biblioteka Narodowa). Na okładce drukuje się go razem z kodem kreskowym EAN-13, który zapisuje ten sam numer kreskami. Jak zdobyć numer, opisujemy w artykule o numerze ISBN.
Wytyczne GS1, organizacji, która prowadzi standard EAN, wskazują dla książek prawą dolną ćwiartkę tylnej okładki, blisko grzbietu. Kod nie powinien stać bliżej niż 8 mm od krawędzi ani leżeć na zgięciu (GS1, Symbol Placement Guidelines).
- Miejsce. Prawy dolny róg tyłu, przy grzbiecie. Przyjmij 10 mm od linii cięcia i 10 mm od krawędzi grzbietu. Kod omija wtedy big otwierający, który leży 5 mm od grzbietu.
- Wielkość. W rozmiarze nominalnym kod ma 37,29 mm szerokości razem z pustymi polami po bokach, a kreski mają 22,85 mm wysokości. GS1 pozwala go zmniejszyć do 80 procent.
- Puste pola. Po lewej stronie kodu zostaw wolne miejsce na 11 szerokości najwęższej kreski, po prawej na 7. W rozmiarze nominalnym to 3,63 mm i 2,31 mm.
- Kolor. Czarne kreski na białym polu. Kod położony na zdjęciu albo na ciemnym tle czytnik w księgarni może odrzucić.
- Plik. Wstaw kod jako grafikę wektorową. Kod z bitmapy w niskiej rozdzielczości ma poszarpane krawędzie kresek.
Najczęstsze błędy w plikach okładki
- Przód i tył jako dwa pliki. Potrzebujemy jednej rozkładówki razem z grzbietem.
- Grzbiet z innego papieru. Po zmianie papieru albo liczby stron grzbiet trzeba przeliczyć.
- Spad 5 mm w oklejce. Oprawa twarda potrzebuje 20 mm na zawinięcie.
- Tekst w pasie bigu albo rowka. Na zgięciu farba pęka, a litery chowają się w załamaniu.
- Kod kreskowy na zdjęciu. Bez białego pola kod bywa nieczytelny.
Sprawdzamy każdą okładkę
Przed drukiem porównujemy wymiar pliku okładki z formatem, grzbietem i oprawą z zamówienia. Gdy coś się nie zgadza, plik wraca do poprawy z opisem, co zmienić, a termin realizacji liczymy od akceptacji plików.
