Grubość grzbietu książki: jak ją obliczyć krok po kroku
Wzór na grubość grzbietu w oprawie miękkiej i twardej oraz tabela dla 200 stron na każdym z naszych papierów. Zobaczysz, dlaczego lżejszy papier potrafi dać grubszą książkę.
Grzbiet to pas okładki między tyłem a przodem książki. Jego szerokość musisz znać, zanim zaprojektujesz okładkę, bo od niej zależy wymiar całej rozkładówki i miejsce na tytuł.
Popularna reguła mówi, że 100 kartek offsetu 80 g daje centymetr grzbietu. Dla tego jednego papieru to prawda. Te same 200 stron na papierze spulchnionym daje prawie półtora centymetra, a na kredzie 115 g mniej niż centymetr. Pokazujemy, skąd bierze się ta różnica i jak policzyć grzbiet na papierach, na których drukujemy.
Od czego zależy grubość grzbietu
Grubość grzbietu to suma grubości bloku, czyli wszystkich kartek środka, i grubości okładki. Przy oprawie twardej dochodzi jeszcze tektura. Największy udział ma blok, więc od niego zaczynamy.
Strony a kartki
Konfigurator i drukarnia liczą strony. Grubość liczy się z kartek. Jedna kartka to dwie strony, więc książka z 200 stronami ma 100 kartek. Puste strony też są kartkami i też dokładają grubości.
Gramatura a wolumen
- Gramatura
- Masa metra kwadratowego papieru w gramach. Mówi, ile papier waży, a nie, jak jest gruby.
- Wolumen
- Stosunek grubości papieru do jego gramatury, nazywany też spulchnieniem. Na papierach książkowych oznacza się go skrótem vol.
Grubość kartki w mikrometrach to gramatura razy wolumen. Munken Print Cream ma wolumen 1,5, więc wersja 80 g ma 120 µm, a 90 g ma 135 µm. Tak podaje karta produktu Arctic Paper. Ecco book 70 g vol. 2.0 ma 70 × 2,0 = 140 µm, czyli jest grubszy od offsetu 90 g, choć waży mniej. Jak dobrać papier do treści, piszemy w poradniku o gramaturze.
Wzór krok po kroku
- Podziel liczbę stron przez dwa. 200 stron to 100 kartek.
- Pomnóż liczbę kartek przez grubość kartki w milimetrach. Offset 80 g ma u nas 0,099 mm, więc 100 × 0,099 = 9,9 mm. To jest blok.
- Dodaj okładkę. Przy oprawie miękkiej doliczamy dwie grubości kartonu, bo okładka zamyka blok z przodu i z tyłu. Karton 300 g ma 0,282 mm, więc 9,9 + 2 × 0,282 = 10,46 mm.
- Zaokrąglij do dziesiątej części milimetra. Wychodzi 10,5 mm.
Oprawa miękka
Tak liczymy oprawę klejoną i szyto-klejoną. Karton okładki zmienia wynik o ułamek milimetra. Dwie warstwy kredy 350 g to 0,69 mm, a dwie warstwy kartonu arctica 250 g to 0,76 mm, bo arctica jest grubsza od kredy 350 g mimo niższej gramatury.
Oprawa twarda
W oprawie twardej blok zamyka okładka z tektury oklejonej papierem. Do bloku doliczamy więc dwie tektury i dwie warstwy okleiny. Przy tekturze 2 mm i okleinie z kredy 150 g, która ma 0,1245 mm, książka z 200 stronami offsetu 80 g ma grzbiet 9,9 + 2 × 2 + 2 × 0,1245 = 14,1 mm.
Tektura 2,5 mm dokłada do tego wyniku jeszcze milimetr. Grzbiet zaokrąglony, który robimy przy bloku szytym nićmi, dokłada kolejny milimetr.
Tabela: 200 stron na naszych papierach
Poniżej ta sama książka, 200 stron, na papierach środka, które drukujemy. Oprawa miękka ma okładkę z kredy 300 g, oprawa twarda tekturę 2 mm i grzbiet prosty. Tak samo liczy konfigurator.
| Papier środka | Grubość kartki | Blok | Oprawa miękka | Oprawa twarda |
|---|---|---|---|---|
| kreda 115 g | 0,094 mm | 9,4 mm | 10,0 mm | 13,6 mm |
| offset 80 g | 0,099 mm | 9,9 mm | 10,5 mm | 14,1 mm |
| kreda 135 g | 0,107 mm | 10,7 mm | 11,2 mm | 14,9 mm |
| offset 90 g | 0,110 mm | 11,0 mm | 11,6 mm | 15,2 mm |
| kreda 150 g | 0,125 mm | 12,5 mm | 13,0 mm | 16,7 mm |
| Munken Print Cream 90 g vol. 1.5 | 0,135 mm | 13,5 mm | 14,1 mm | 17,7 mm |
| Ecco book 70 g vol. 2.0 | 0,140 mm | 14,0 mm | 14,6 mm | 18,2 mm |
Najcieńszy blok daje kreda 115 g, najgrubszy Ecco book 70 g, choć to najlżejszy papier w tabeli. Przy tej samej liczbie stron różnica wynosi 4,6 mm. Dlatego reguła „100 kartek to centymetr” działa tylko dla offsetu 80 g.
Grzbiet w konfiguratorze
Nie musisz liczyć ręcznie. Gdy wybierzesz oprawę, papier środka, papier okładki i liczbę stron, konfigurator pokazuje w podsumowaniu wiersz Grubość grzbietu. Tę samą liczbę zapisujemy w zamówieniu i na karcie produkcji. Oprawa zeszytowa i spiralowana nie mają grzbietu, więc tam tego wiersza nie zobaczysz.
Najgrubszy grzbiet, jaki oprawiamy, ma 54 mm. Gdy ustawienia dają więcej, konfigurator nie policzy ceny i podpowie cieńszy papier, mniej stron albo inną oprawę.
Kiedy napis na grzbiecie ma sens
Grzbiet to jedyna część książki, którą widać na półce, więc tytuł na nim się przydaje. Nie zawsze jednak się mieści.
- Do około 5 mm zostaw grzbiet bez napisu, najwyżej w kolorze tła. Litery musiałyby być tak drobne, że niewielkie przesunięcie okładki przy oprawie zepchnie je na przód albo na tył.
- Od około 6 mm zmieści się krótki tytuł w jednej linii, drobnym pismem.
- Od około 10 mm zmieści się tytuł i nazwisko autora, a przy grubszym grzbiecie także znak wydawnictwa.
Napis stawiaj na środku grzbietu, z luzem po obu bokach, żeby litery nie wchodziły na zgięcia. Kierunek opisuje norma ISO 6357: zaleca tytuł biegnący z góry na dół, czytelny wtedy, gdy książka leży przodem do góry.
Dlaczego grzbiet w pliku okładki liczymy po wycenie
Okładka to jedna rozkładówka: tył, grzbiet i przód obok siebie. Szerokość grzbietu w pliku musi zgadzać się z grubością bloku, który powstanie z wybranego papieru. Dlatego najpierw ustaw w konfiguratorze papier, oprawę i liczbę stron, a dopiero potem rysuj okładkę.
Każda zmiana po drodze przesuwa grzbiet. Zamiana offsetu 80 g na Ecco book przy 200 stronach dokłada 4,1 mm. Dopisanie 16 stron na offsecie 80 g dokłada prawie 0,8 mm. Jak zbudować rozkładówkę ze spadem, bigami i skrzydełkami, opisujemy w poradniku o okładce do druku.
Najczęstsze błędy
- Strony zamiast kartek. 200 × 0,1 mm daje 20 mm, dwa razy za dużo.
- Reguła dla offsetu 80 g na innym papierze. Na Ecco book blok wychodzi o ponad 40 procent grubszy.
- Grzbiet z szablonu innej książki. Ten sam format nie oznacza tej samej grubości.
- Okładka narysowana przed wyborem papieru. Po zmianie papieru plik trzeba poprawić, a to zwykle znaczy przesunięcie tytułu i tła.
- Liczba stron bez pustych stron. Puste strony na końcu bloku też mają grubość: każde 16 stron offsetu 80 g to prawie 0,8 mm.
Grzbiet sprawdzamy w pliku
Przy sprawdzaniu plików porównujemy szerokość grzbietu w pliku okładki z grubością wyliczoną dla zamówionego papieru i liczby stron. Gdy się nie zgadzają, plik wraca do poprawy, a termin realizacji liczymy od akceptacji poprawionego pliku.
