Druk książki dla dzieci: format, papier, oprawa i ilustracje

Książka obrazkowa rządzi się innymi prawami niż powieść. Tekstu jest mało, ilustracje zajmują całe strony, a książka przechodzi przez małe ręce, które ciągną za kartki i otwierają ją na siłę. Każda decyzja o formacie, papierze i oprawie wynika z tych trzech rzeczy.

Poniżej wszystko, co ustalasz przed drukiem, łącznie z tym, czego nie drukujemy i jakie przepisy dotyczą wydawcy książki dla dzieci.

Jaki format wybrać

Książka dla małego dziecka jest zwykle większa niż powieść, bo ilustracja ma być widoczna z odległości, na kolanach rodzica. Najczęściej spotkasz trzy kształty:

• Pionowy, A5 albo B5 (165 × 240 mm): dobry do opowiadań z większą ilością tekstu, dla starszych dzieci.
• Poziomy: rozkładówka robi się szeroka jak panorama, ilustrator ma miejsce na scenę z wieloma postaciami.
• Kwadratowy, na przykład 210 × 210 mm: klasyczny kształt książeczki obrazkowej, ilustracja i tekst mieszczą się obok siebie.

Wymiar spoza listy wpisujesz jako format własny, do 300 mm z każdej strony. Najmniejsza twarda oprawa ma 105 × 135 mm. Cenę formatu własnego liczymy po najbliższym większym formacie z cennika, czyli A5, B5 albo A4, a orientacja nie zmienia ceny.

Ile stron ma książka dla dzieci

W wydawnictwach anglojęzycznych standardem książki obrazkowej jest 32 strony, rzadziej 24, 40 albo 48. Powód jest drukarski, nie literacki. W druku offsetowym strony powstają na dużym arkuszu, który po złożeniu daje składkę, najczęściej 16 stron. Dwie składki to 32 strony, a każda inna liczba zostawia niewykorzystany papier. Wydawnictwo Lerner opisuje to wprost: z każdym złożeniem arkusza liczba stron się podwaja, więc objętość wypada w wielokrotnościach ośmiu albo szesnastu.

Drukujemy cyfrowo, więc u nas ta reguła jest łagodniejsza. Liczba stron rośnie co dwie przy oprawie klejonej i co cztery przy zeszytowej i szytej nićmi. Granice zależą od oprawy:

Twarda czy miękka oprawa

Twarda oprawa wytrzymuje codzienne czytanie przed snem i rzucanie na podłogę. Okładka z tektury nie zagina się na rogach, a wyklejka, czyli pierwsza rozkładówka po otwarciu okładki, może mieć własny kolor albo wzór. Tekturę dajemy 2 albo 2,5 mm. Blok może być klejony albo szyty nićmi; szyty jest trwalszy i dopuszcza zaokrąglony grzbiet.

Miękka oprawa zeszytowa jest lżejsza i tańsza. To dobry wybór na książeczkę do przedszkola, materiał na warsztaty, bajkę dołączaną do produktu albo pierwszy, próbny nakład. Kartki są spięte zszywkami w zgięciu, więc rozkładówka otwiera się szeroko i ilustracja przez dwie strony nie chowa się w grzbiecie. Szerzej o obu rodzajach piszemy w porównaniu oprawy miękkiej i twardej.

Papier pod ilustracje

Ilustracje w kolorze drukujemy najlepiej na kredzie, czyli papierze powlekanym. Farba zostaje na powierzchni, więc kolory są nasycone, a kontury ostre. W środku książki masz kredę od 115 do 170 g, matową albo błyszczącą, a w oprawie zeszytowej także 200 i 250 g.

• 115 g: cienka i giętka kartka. Wystarczy przy książce dla starszego dziecka, które przewraca strony ostrożnie.
• 150 g: kartka wyraźnie sztywna, nie wiotczeje przy przewracaniu. Ten papier ma nasz gotowy zestaw dla dzieci.
• 170 g: gruba kartka, książka wychodzi wyraźnie grubsza. Dobra przy małej liczbie stron, gdy chcesz, żeby książka była solidna w dłoni.

Mat czy błysk? Kreda matowa nie odbija lampki nocnej, więc przy czytaniu wieczorem nic nie świeci w oczy. Kreda błyszcząca daje żywsze, bardziej kontrastowe kolory, ale strona lśni w świetle. Do książek czytanych na głos częściej wybiera się mat.

Jak przygotować ilustracje

Najwięcej poprawek w książkach dla dzieci dotyczy ilustracji, nie tekstu. Sprawdź przed wysłaniem pliku:

• Rozdzielczość 300 ppi w rozmiarze wydruku. Skan akwareli zrób w tej rozdzielczości albo wyższej, zanim zaczniesz go przycinać.
• Spad 5 mm z każdej strony przy ilustracjach do krawędzi. Tło musi wychodzić poza linię cięcia.
• Tekst co najmniej 5 mm od linii cięcia i dalej od grzbietu niż od zewnętrznej krawędzi.
• Kolory w CMYK. Jaskrawe zielenie i róże z ekranu po konwersji gasną, lepiej zobaczyć to przed drukiem niż po.

Szczegóły, w tym przeliczanie pikseli na milimetry, są w poradniku o przygotowaniu plików.

Postać poza grzbietem

Ilustracja przez całą rozkładówkę to najpiękniejsze strony książki obrazkowej i najczęstsze źródło rozczarowań. W twardej oprawie klejonej część obrazu przy grzbiecie znika w zgięciu. Jeśli wypadnie tam twarz bohatera, dziecko zobaczy postać bez oka albo bez nosa.

Ilustratorowi powiedz o tym przed rysowaniem, nie po. Przesunięcie gotowej postaci o kilka centymetrów często psuje całą kompozycję.

Bezpieczeństwo: zabawka czy książka

Wydawcy często pytają, czy książka dla dzieci musi mieć znak CE jak zabawka. Odpowiedź zależy od tego, jaka to książka.

Dyrektywa 2009/48/WE nie wyłącza książek ze swojego zakresu. W załączniku I, który wymienia produkty niebędące zabawkami, książek nie ma. Komisja Europejska wydała jednak wytyczne nr 9 dotyczące książek. Nie są prawnie wiążące, ale piszą jasno: zwykła książka do czytania i zwykła książka edukacyjna nie są zabawkami.

Według tych samych wytycznych za zabawkę uznaje się zwykle książkę, której główną funkcją jest zabawa. Chodzi o książeczki dla dzieci poniżej 3 lat z kilkoma stronami i prostymi obrazkami, książki z elementami dotykowymi, rozkładanymi albo dźwiękowymi, kolorowanki i książki z naklejkami. Wtedy wydawca odpowiada za zgodność z przepisami o zabawkach. Dyrektywę zastąpi rozporządzenie (UE) 2025/2509, które zacznie być stosowane co do zasady od sierpnia 2030 roku.

Każda książka dla dzieci, także ta, która zabawką nie jest, podlega rozporządzeniu GPSR, czyli (UE) 2023/988 o ogólnym bezpieczeństwie produktów, stosowanemu od 13 grudnia 2024 roku. Przy ocenie bezpieczeństwa przepis każe brać pod uwagę, kto będzie produktu używał, a dzieci wymienia wśród konsumentów szczególnie wrażliwych. Na książce muszą też stać dane wydawcy z adresem pocztowym i elektronicznym. Co dokładnie wpisać, pokazujemy we wpisie o stronie redakcyjnej i GPSR.

Czego nie drukujemy

Lepiej wiedzieć to przed zamówieniem ilustracji. W naszej ofercie nie ma:

• Książeczek kartonowych, w których każda strona jest grubą tekturą. W środku książki drukujemy na papierze, najgrubszy to karton 350 g w oprawie spiralowanej.
• Wykrojników: okienek, kształtów wyciętych po obrysie postaci, zaokrąglonych rogów.
• Elementów ruchomych: klapek, rozkładanych stron, harmonijek.
• Dodatków takich jak moduły dźwiękowe, wstawki z tkaniny czy naklejki.

Wyklejka

Rozkładówka z grubego papieru łącząca blok z twardą okładką. W książce dla dzieci często niesie wzór albo mapę świata z opowieści. Drukujemy ją jednostronnie albo dwustronnie w kolorze albo zostawiamy czystą.

Przykładowa specyfikacja

Nasz gotowy zestaw pod książkę dla dzieci wygląda tak. Możesz go wczytać na stronie druku książki dla dzieci i zmienić to, co trzeba.